Yaylı Pimler ve Firketeler

Yaylı Pimler ve Firketeler hakkında

Yaylı pim ve firkete, tarım makinelerinde bağlantıyı emniyete alan en küçük ama en çok kaybolan parçadır. Kuyruk milinden çeki okuna, gömücü ayaktan tırmık grubuna kadar her yerde kullanılır; bu yüzden çiftçinin yedek bulundurduğu ilk kalemdir.

Yaylı pimin işi basit ama kritik: mili ya da bağlantı pimini yerinde tutmak. Düz bir pim titreşimde yürür ve çıkar; yaylı pimin gövdeye kilitlenen yay bacağı bunu engeller. Sahada bu yüzden “kilit pimi” adıyla da anılır. Bacak elle açılıp kapandığı için takıp çıkarmak alet istemez — makineyi tarlada sökerken aranan şey tam olarak budur.

Seçimde belirleyici olan iki ölçü var: pim gövde çapı ve etkin boy. Gövde çapı deliğe göre seçilir, etkin boy ise bağlantının kalınlığından uzun olmalıdır. R klips tipi firketelerde ayrıca yay bacağının açılma kuvveti önemlidir — zayıf bacak titreşimde kendiliğinden çıkar.

Tarım makinesi yaylı piminin uluslararası karşılığı DIN 11023’tür; standardın adı doğrudan “Agricultural machinery — Linch pins” ve 1979 tarihlidir. Aynı parça sahada yaylı pim, kilit pimi ya da linch pin diye geçer. Sipariş verirken standardın numarasını bilmeniz gerekmiyor — gövde çapını ve etkin boyu bildirmeniz yeterli, üretim ölçüye göre yapılıyor.

Kataloğumuzda 4, 5, 6, 8 ve 10 mm yaylı pimler, 6/8/10 mm D pimler, 8 mm kare pim, çeki demiri pimi ve 3–5 mm firkete serisi yer alır. D pimler yaylı halkalı formda üretilir. Listede olmayan bir ölçü gerekiyorsa numune ya da ölçü ile özel üretim yapılıyor — pim tarafında kalıp bağımlılığı yok.

Yaylı pim ölçüsü nasıl alınır

Yaylı pim siparişinde ölçü karışıklığı, yanlış parçanın en sık sebebidir. Sipariş için dört büyüklük yeterli; hepsi eski parçadan kumpasla ya da cetvelle alınabilir.

• Gövde çapı — pimin düz gövdesinin çapı. Kataloglarda ürünün adı olarak geçen ölçü budur: “8 mm yaylı pim” dendiğinde kastedilen gövde çapıdır. Takılacağı deliğe göre seçilir.
• Etkin boy — gövdenin, bağlantıdan geçen çalışan kısmının uzunluğu. Bağlanacak parçaların toplam kalınlığından uzun olmalı, yoksa yay bacağı kapanacak yer bulamaz.
• Toplam uzunluk — baştan uca ölçülen boy. Dar yerlerde pimin sığıp sığmayacağını bu belirler.
• Yay bacağı / halka ölçüsü — gövdeye kapanan yayın açıklığı ve tel kalınlığı. Bacağın açılma kuvvetini bu belirler; zayıf bacak titreşimde kendiliğinden çıkar.

DIN 11023 anma ölçüleri

Tarım makinesi yaylı piminin uluslararası karşılığı DIN 11023’tür; standardın adı doğrudan “Agricultural machinery — Linch pins”. Standart, pimi tek bir çapla değil bir anma ölçüsü çiftiyle tanımlar — çap ve boy birlikte anılır. Kataloğumuzdaki 6, 8 ve 10 mm yaylı pimler bu anma ölçülerinde üretiliyor:

• 5 × 32 — en küçük anma ölçüsü.
• 6 × 42 — kataloğumuzdaki 6 mm yaylı pim bu anma ölçüsünde üretilir.
• 8 × 42 — kataloğumuzdaki 8 mm yaylı pim bu anma ölçüsünde üretilir.
• 10 × 45 — kataloğumuzdaki 10 mm yaylı pim bu anma ölçüsünde üretilir.
• 12 × 45 ve 12 × 55 — aynı çapın iki ayrı boyu; boy farkı bağlantı kalınlığına göre seçilir.
• 17 × 60 — ağır bağlantılar için en büyük anma ölçüsü.

Sahada “8 mm pim” dendiğinde ne kastedilir

Yaylı pim, kendi gövde çapıyla değil takılacağı deliğe göre anılır. “8 mm yaylı pim” istendiğinde kastedilen, 8 mm’lik bir deliğe giren pimdir; gövdenin ölçülen çapı bu rakamın biraz altındadır, çünkü pimin delikte sıkışmadan girip çıkması gerekir. Bu yüzden eski parçayı kumpasla ölçtüğünüzde tam 8,00 çıkmaması normaldir.

Aynı sebeple bir üreticinin “8 mm”i ile bir başkasınınki arasında ondalık farklar olabilir. Anma ölçüsü aynı olduğu sürece ikisi de aynı deliğe girer; fark, üreticinin seçtiği toleranstadır.

Sipariş verirken en sağlam yol deliğin çapını söylemek ya da eski parçayı göndermektir — o zaman tolerans tartışması hiç başlamaz.

Başka üreticinin ölçü tablosu neden birebir kullanılamaz

İnternette d1, d2, l1, l2, b1, b2 gibi harflerle verilmiş yaylı pim tabloları dolaşıyor. Bu harfler bir standart değil: aynı harf bir üreticinin tablosunda gövde çapını, başkasınınkinde halka açıklığını gösterebiliyor. Aynı harf setini kullanan iki tabloda l1 değerinin farklı büyüklükleri işaret ettiğini kendi kayıt karşılaştırmamızda gördük.

Bu yüzden bir tabloyu kopyalayıp sipariş vermek risklidir. Güvenli yol her zaman aynı: elinizdeki eski parçayı ölçün, ya da parçayı bir cetvelin yanına koyup fotoğraflayın. Numune varsa hiç ölçmenize gerek yok — birebir aynısı üretilir.

Tarım makinesi yaylı piminin uluslararası karşılığı DIN 11023’tür, ama standardın numarasını bilmeniz gerekmiyor; gövde çapı ile etkin boyu bildirmeniz yeterli.

Traktör ve tarım makinelerinde nerede kullanılır

Yaylı pim, iki parçayı birbirine bağlayan milin ya da pimin yerinden çıkmasını engellediği her noktada iş görür. Traktör ve ekipman tarafında en sık şu bağlantılarda karşınıza çıkar:

• Çeki oku ve çeki demiri — römork ve tarla ekipmanının traktöre bağlandığı nokta. Pimin burada yürümesi ekipmanın ayrılması demektir.
• Kuyruk mili bağlantıları — şaft ve mahfaza gruplarında milin eksende kalmasını sağlar.
• Mibzer gömücü ayak grubu — ayak ve baskı kolu bağlantılarında.
• Tırmık ve tarak grupları — parmak taşıyıcı çubukların mil bağlantılarında.
• Üç nokta askı ve orta kol — kol pimlerinin emniyete alınmasında; burada çoğunlukla firkete ile birlikte çalışır.

Sahada başka hangi adlarla anılır

Aynı parça bölgeye ve satıcıya göre farklı adlarla isteniyor. Kilit pimi, emniyet pimi, sabitleme pimi ve çekmeli pim tabirlerinin hepsi çoğu zaman aynı yaylı pimi kastediyor. Yabancı kaynaklarda linch pin ya da lynch pin diye geçer; R halkalı olduğu için R pim de denir.

Firkete için de aynısı geçerli: R klips, R pim firkete ve firkete pim aynı parçadır. Yalnız bir ayrım önemli — kopilya (yarıklı pim) yaylı pim DEĞİLDİR: yayı yoktur, takıldıktan sonra uçları bükülerek sabitlenir ve söküldüğünde yeniden kullanılmaz.

Sipariş verirken hangi adı kullandığınızın önemi yok; gövde çapını ve elinizdeki parçanın fotoğrafını göndermeniz yeterli.

Fiyatı ne belirler

Yaylı pimin tek bir liste fiyatı yok, çünkü aynı pim adede göre kat kat farklı maliyete geliyor. Fiyatı belirleyen dört şey var: ölçü, adet, kaplama ve paketleme. Bunların içinde en belirleyicisi adettir — sarım hattının kurulumu sabit bir iştir ve adede bölünür, bu yüzden tek parça ile bin parça aynı hattan çıksa da aynı fiyata çıkmaz.

Bu yüzden teklif isterken adedi yazmanız en hızlı ve en doğru fiyata giden yoldur. Kaplama tercihini (galvaniz ya da paslanmaz) belirtmeniz de fiyatı netleştirir.

Biz üreticiyiz, bayi değiliz: pim doğrudan kendi tesisimizde sarılıyor ve kalıp bağımlılığı olmadığı için listede olmayan bir ölçü için kalıp masrafı çıkmıyor.