Ot Toplama Yayı Neden Açılır?

Torsiyon yayda yük tele nasıl biner

Ot toplama yayı bir torsiyon yaydır: gövde sarımı burulur, bacak eğilir. Baskı ve çekme yaylarının aksine burada tel burulmaz, eğilir — yük kesitte eğilme gerilmesine dönüşür. Hesabında bu yüzden kayma modülü değil elastisite modülü kullanılır.

Bu fark davranışa da yansır. Eğilme ile yüklenen bir kesitte gerilme yüzeyde en yüksektir; malzeme yorulmaya oradan başlar ve yorulmanın ilk sonucu kopma değil, kalıcı şekil değişimidir.

Açılma, malzemenin akma sınırına dokunduğunun işaretidir

Yay her devirde bir açı kadar yüklenip geri döner. Çalışma gerilmesi malzemenin dayanabileceği seviyenin üstüne çıktığında geri dönüş tam olmaz; her çevrimde çok küçük bir kalıcı deformasyon birikir. Yüzlerce saatlik çalışmanın sonunda bu birikim gözle görülür bir açı farkına dönüşür.

Yani açılma bir kusur değil, yorulmanın normal seyri. Önemli olan onu okumak: bacak açısı büyümüşse yay ömrünün sonuna gelmiştir ve kırılması an meselesidir.

Açılmayı hızlandıran dört etken

• Ters yönde takmaTorsiyon yay sarıldığı yönde yüklenmelidir. Ters yönde çalıştırılırsa gövde çapı açılır, sarımlar mil üzerinde gevşer ve ömür belirgin biçimde düşer.
• Bacak boyunun değişmesiBacak uzadıkça aynı açı için gereken moment düşer; kısaldıkça yay sertleşir ve gerilme artar. Orijinalinden farklı bacakla çalışan yay beklenenden hızlı açılır.
• KorozyonPas yüzeyde kesit kaybı yapar. Eğilmede gerilme yüzeyde en yüksek olduğu için korozyon burada doğrudan ömür kaybıdır.
• Isıl işlemin atlanmasıSarım sonrası temperleme yapılmayan yayda gerilim giderilmemiştir; kalıcı şekil değişimi ilk sezonda başlar.

Ne zaman değiştirmeli

Karar için ölçü aletine gerek yok: bacak açısı gözle görülür şekilde açıldıysa veya parmak ucu aşındıysa yay değişmelidir. Sezon başında bir sıranın tamamını kontrol etmek, tarlada tek tek arıza yaşamaktan pratiktir.

Yorulma tüm sırada benzer hızda ilerlediği için sıra hâlinde değişim daha dengeli sonuç verir. Bir yayı yenilemek, komşularının hâlâ açık olduğu bir sırada tam fayda vermez.

Doğru yayı bulmak

Gövde iç çapı, tel çapı, bacak boyu ve bacak açısı verildiğinde marka bilgisine gerek kalmaz. Bu ölçüler elinizde yoksa makinenin marka ve modeli üzerinden eşleştirme yapılır.

Kataloğumuzda ot toplama yayları gümüş, altın ve siyah kaplamalı olarak üretilir; kaplama yüzey koruması ve görünüm içindir, yayın mekanik özelliğini tel malzemesi ve ısıl işlem belirler.