Çekme Yayı

Çekme Yayı nasıl çalışır

Çekme yayının sarımları, baskı yayının aksine, birbirine değecek şekilde sarılır. Bu bitişik sarım yalnızca bir şekil tercihi değil: sarım sırasında telin içine ön gerilme yerleştirilebilmesini sağlar. Ön gerilmeli bir yay, belirli bir kuvvete ulaşılana kadar hiç uzamaz; ancak o eşiğin üstünde açılmaya başlar. Sahada "yay gevşemiş" denen durumun bir kısmı, kırılma değil bu ön gerilmenin kaybıdır.

Gövde bir kez açılmaya başladıktan sonra yay katsayısı baskı yayındakiyle aynı bağıntıyla ilerler: k = G·d⁴ / (8·Dm³·n). Yani gövde davranışı iki tipte de aynıdır; fark uçlardadır.

Çekme yayının en zayıf noktası gövdesi değil, kancasıdır. Yükün tamamı kancanın kıvrım yarıçapından geçer ve orada gerilme yoğunlaşır. Kopmaların büyük çoğunluğu bu yüzden kanca dibinden olur. Kıvrım yarıçapı büyütüldükçe gerilme yoğunlaşması azalır; yer kısıtı yoksa geniş yarıçaplı kanca daha uzun ömür verir.

Uç tipi montajı da doğrudan belirler. Kancalı uç hızlı takılır ve saha koşullarında pratiktir; vidalı uç ise ön gerilmenin yerinde ayarlanmasına izin verir. Sipariş öncesinde makinedeki mevcut uç tipinin doğrulanması, montajda sürpriz yaşanmasını önler — çünkü uç tipi değişikliği kanca dahil serbest boyu da değiştirir.

Kataloğumuzda çekme yayı; slaj makinesi top yaylarından çayır biçme tambur askı yaylarına, ilaçlama kol yaylarından balya makinesi gruplarına kadar uzanıyor. Ölçü verirken kanca dahil serbest boyu belirtmek önemlidir; yalnız gövde boyu verilirse iki yay aynı görünüp farklı çalışır.

Kanca formu

Teklif tablosundaki "uç tipi" alanı bu listeden birini bekler. Kanca biçimi yalnızca montaj meselesi değil: yükün geçtiği kıvrım yarıçapını ve dolayısıyla yayın nerede kırılacağını belirler.

Sahada bu parça için birden fazla ad kullanılıyor: kancaya çoğu yerde çengel deniyor, iki ucunda da kanca bulunan yaya ise çift kancalı yay ya da çengelli yay. Üçü de aynı şeyi tarif ediyor — bu sayfadaki kanca formları tamamı için geçerli. Sipariş sırasında hangi adı kullandığınız fark etmiyor; belirleyici olan kancanın biçimi ve iki kancanın birbirine göre açısı.

• Alman kancası (yarım halka) — tel ucu gövde çapının içinde kalacak biçimde bükülür, ek boy yaratmaz. Tarım ve genel makine kalemlerinde en yaygın form.
• Makine kancası (tam halka) — gövde ekseninde tam bir halka. Yükü eksende taşır, montajda yön sorunu çıkarmaz.
• Yan kanca — halka gövdenin yan tarafında kalır. Eksende yer bulunmayan dar yataklarda kullanılır.
• Uzatılmış kanca — halka gövdeden uzaklaştırılarak açılır; bağlantı noktası gövdeye uzaksa aradaki boyu kanca üstlenir.
• Kanca açısı — iki kancanın birbirine göre açısı (aynı düzlem ya da 90°) siparişte belirtilmezse aynı düzlemde üretilir.

Malzeme ve standart

Kanca bükümü telin en çok zorlandığı yerdir; malzemenin çekme dayanımı kadar süneklik payı da bu yüzden önemlidir. Üretimde iki tel ailesi kullanılıyor, ikisi de kendi Avrupa normuyla tanımlı.

• Yaylık karbon çeliği teli — EN 10270-1. Sahada Ck67, Ck75, C60 ve C70 adlarıyla geçer. Galvaniz kaplı standart tarım ve makine kalemleri bu aileden.
• Paslanmaz yay teli — EN 10270-3. 1.4310, AISI 302 ve 304 aynı ailenin farklı gösterimleridir.
• Tel çapı aralığı — sarım hattı 0,20 mm ile 40 mm arasında çalışıyor.
• Sınıf kodu — tel sertifikasındaki SL, SM, SH, DM, DH kodu çekme dayanımı bandını gösterir. Ayrıntısı yay çeliği rehberinde.