Baskı Yayı

Baskı Yayı nasıl çalışır

Baskı yayı, sarımları arasında boşluk bırakılarak sarılan ve eksen doğrultusunda sıkıştırıldığında karşı kuvvet üreten yaydır. Sahada aynı parçaya basma yayı da denir; iki ad tek bir ürünü gösterir, aradaki fark yalnızca alışkanlıktır. Görünüşün aksine tel eğilmez, burulur — yükün tamamı kesitte kayma gerilmesine dönüşür. Bu yüzden hesapta kayma modülü kullanılır ve yay katsayısı k = G·d⁴ / (8·Dm³·n) bağıntısıyla bulunur.

Bu bağıntıdaki dördüncü kuvvet, sahada en çok yanılgıya yol açan ayrıntıdır: tel çapını yalnızca yüzde on büyütmek yayı yaklaşık yüzde kırk altı sertleştirir. "Aynı yay, biraz daha kalın tel" diye yapılan değişiklikler bu yüzden beklenenden çok daha sert bir yay verir ve mekanizmayı zorlar.

Bir baskı yayını beş ölçü belirler: tel çapı, dış çap, serbest boy, aktif sarım sayısı ve uç formu. İlk dördü kuvveti, beşincisi yayın nasıl oturacağını belirler. Kapalı ve taşlanmış uç yayı yüzeye dik oturtur ve yükü merkezler; taşlanmamış uçta yay yük altında yana kaçar. Kapanma boyu — yayın tamamen sıkıştığında aldığı boy — kapalı uçlu bir yayda yaklaşık (n+2)·d kadardır ve montaj boşluğu bu değerin altına inerse yay kalıcı olarak ezilir.

Üretilebilirliğin en iyi göstergesi yay indeksidir: ortalama çapın tel çapına oranı, C = Dm/d. Dördün altındaki indekste tel sarım sırasında aşırı zorlanır; on ikinin üstünde sarım kararsızlaşır ve yay burkulmaya meyleder. Ana sayfadaki hesaplayıcı, girdiğiniz ölçüler bu bandın dışına çıktığında sizi uyarır — teklif beklemeden ölçüyü ekranda düzeltebilirsiniz.

Baskı yayında arıza çoğu zaman kırılmayla değil, serbest boyun kısalmasıyla başlar. İzin verilen kayma gerilmesinin üstünde çalışan yay her çevrimde biraz oturur; kuvveti düşer ve mekanizma ayarını kaybeder. Emniyet katsayısı bu yüzden yalnızca "kırılır mı" sorusunun değil, "kaç sezon aynı kuvveti verir" sorusunun da cevabıdır. Sarım sonrası temperleme atlanırsa aynı oturma ilk yükte yaşanır.

Baskı yayı çeşitleri

Baskı yayı tek bir ürün değil, bir ailedir. Ayrım üç eksende yapılır: sarımın geometrisi, telin malzemesi ve yayın çalıştığı yer. Aşağıdaki liste bu üç ekseni, kendi üretimimizdeki karşılıklarıyla birlikte topluyor.

• Helisel (silindirik) baskı yayı — en yaygın biçim. Çap boyunca sabittir, kuvvet artışı boy boyunca doğrusaldır. Sahada yalnızca "baskı yayı" dendiğinde kastedilen budur.
• Konik baskı yayı — çapı boyunca daralan sarım. Kapandığında sarımlar iç içe geçtiği için az yer kaplar ve yanal kaçmaya dirençlidir. Ayrı sayfası var: konik yay.
• Paslanmaz baskı yayı — korozyona açık ortamlar için paslanmaz telden. Gıda, ilaçlama ve nemli ortam uygulamalarında kaplama yerine malzemenin kendisi çözüm olur.
• Galvaniz kaplı çelik baskı yayı — yaylık karbon çeliğinden sarılıp galvaniz kaplanan standart tarım ve makine kalemi. Kaplama burada kozmetik değildir; korozyon kesit kaybı üzerinden yay kuvvetini düşürür.
• Küçük ve uzun baskı yayları — sarım hattımız 0,20 mm tel çapından 40 mm tel çapına kadar çalışıyor. Bu aralık, mekanizma içindeki milimetrik yaylardan kültivatör ayağındaki ağır tip yaylara kadar uzanır.
• Balata baskı yayı — balya makinesinde hazne sıkılığını belirleyen grup. Kataloğumuzda üst balata, beşik balata ve sigorta balata olmak üzere üç ayrı kalem olarak geçiyor.
• Mibzer baskı yayı — ekim derinliğini sabit tutan baskı grubunda çalışır. Mibzer kategorisinde marka bazında ayrı kalemler listeleniyor.

Baskı yayı ölçüleri — neden hazır bir tablo yok

Baskı yayı arayan kişinin en sık aradığı şey bir ölçü tablosu ya da katalog numarasıdır. Böyle bir tablo vermiyoruz ve sebebi ticari değil teknik: baskı yayının ölçüsü tek başına bir anlam taşımaz. Aynı dış çap ve serbest boya sahip iki yay, tel çapı ve sarım sayısı farklıysa taban tabana zıt kuvvetler verir. Ölçüyü kopyalayıp kuvveti ıskalamak, yay siparişinde en sık yapılan hatadır.

Doğru yol tersidir: önce mekanizmanın ihtiyaç duyduğu kuvvet ve strok belirlenir, ölçüler ondan türetilir. Elinizde çalışan bir numune varsa iş kolaydır — beş ölçü (tel çapı, dış çap, serbest boy, aktif sarım, uç formu) alınır ve birebir üretilir. Numune yoksa ana sayfadaki hesaplayıcı bu türetmeyi ekranda yapar.

Bu yüzden kataloğumuz ölçü listesi değil, makine grubu listesidir: hangi makinenin hangi grubunda hangi yayın çalıştığı üzerinden düzenlenmiştir. Aradığınız yay bir tarım makinesindeyse kategori sayfalarından bulmak, ölçü tahmininden daha hızlı sonuç verir.

Baskı yayı siparişi ve fiyatı neye göre değişir

Sitede fiyat listesi yayınlamıyoruz, çünkü baskı yayında tek bir birim fiyat yoktur — aynı yay, adede ve işlem sayısına göre kat kat farklı maliyete çıkar. Fiyatı belirleyen kalemler şunlardır: tel çapı ve malzeme cinsi (karbon çeliği mi paslanmaz mı), yayın ağırlığı, adet, uç taşlama olup olmayacağı, kaplama türü ve varsa özel paketleme.

Bu kalemlerin içinde en belirleyici olan adettir. Tek parça yedek ihtiyacı ile makine üreticisi için seri üretim aynı hattan çıkar ama aynı fiyatı vermez; sarım ayarının kurulması sabit bir işçiliktir ve adede bölünür. Bu yüzden teklif isterken adet bilgisini yazmak, en hızlı ve en doğru fiyatı almanın yoludur.

Sipariş üç girdiden biriyle başlatılabilir: numune, teknik resim ya da ölçü. Kalıp bağımlılığı olmadan çalıştığımız için listede olmayan bir yay için ayrı kalıp yaptırmanız gerekmiyor. Ölçü alamıyorsanız eski parçanın yanına cetvel koyup çekilmiş bir fotoğraf çoğu kalem için yeterli oluyor; teklif formu dosya ekini kabul ediyor.

Malzeme ve standart

Baskı yayında malzeme ölçüden önce gelir: aynı geometri farklı telle sarıldığında farklı kuvvet ve farklı ömür verir. Üretimde iki tel ailesi kullanılıyor — yaylık karbon çeliği ve paslanmaz yay teli. İkisi de kendi Avrupa normuyla tanımlı.

Tel sertifikasında malzeme adının yanında iki harflik bir sınıf kodu durur: SL, SM, SH, DM ya da DH. Bu kod telin çekme dayanımı bandını gösterir ve yayın taşıyabileceği gerilmeyi doğrudan belirler. Kodların ne anlama geldiği ve çap ile dayanım arasındaki ilişki yay çeliği rehberinde ayrıntısıyla anlatılıyor.

• Yaylık karbon çeliği teli — EN 10270-1. Sahada Ck67, Ck75, C60 ve C70 adlarıyla geçer. Galvaniz kaplı standart tarım ve makine kalemlerinin tamamı bu aileden.
• Paslanmaz yay teli — EN 10270-3. 1.4310, AISI 302 ve 304 aynı ailenin farklı gösterimleridir. Nemli ortam, gıda ve ilaçlama uygulamalarında kaplama yerine malzemenin kendisi çözüm olur.
• Tel çapı aralığı — sarım hattı 0,20 mm ile 40 mm arasında çalışıyor. Alt uç mekanizma içindeki milimetrik yayları, üst uç kültivatör ayağındaki ağır tip yayları kapsar.
• Malzeme sertifikası — kullanılan tel EN 10204 kapsamında döküm sertifikasıyla gelir. Sertifika görselleri belgelerimiz sayfasında.
• Yönetim sistemi — üretim ISO 9001:2015 ve IATF 16949 dahil sekiz belgeli bir sistem altında yürüyor.

Uç formu

Baskı yayının iki ucu, yayın yatağına nasıl oturduğunu ve yükü ne kadar düzgün aktardığını belirler. Uç formu değiştiğinde aktif sarım sayısı, dolayısıyla yay katsayısı da değişir — bu yüzden teklif formunda ayrı bir alan olarak sorulur.

• Kapalı ve taşlanmış — son sarım gövdeye yaslanır ve uç yüzey düzlem olacak biçimde taşlanır. Yükü en düzgün aktaran, yanal kaçmaya en dirençli biçimdir; hassas mekanizmalarda tercih edilir.
• Kapalı, taşlanmamış — son sarım yaslanır ama taşlama yapılmaz. Tarım ve genel makine kalemlerinde en yaygın biçim; taşlama maliyeti olmadan yeterli oturma sağlar.
• Açık, taşlanmamış — sarım aralığı uçta da korunur. En ekonomik biçimdir, ancak yay yatağa tam düzlem oturmaz; düşük yüklü ve serbest çalışan yerlerde kullanılır.
• Açık ve taşlanmış — seyrek bir biçim; uç açık bırakılıp yalnızca yüzey taşlanır. Uzun ve ince yaylarda oturmayı düzeltmek için başvurulur.